Theo dự thảo, tái thiết đô thị được hiểu là hoạt động đầu tư xây dựng phát triển đô thị mới trên nền các công trình cũ đã được phá bỏ hoặc không còn hiệu quả sử dụng, với quy mô đa dạng. Hoạt động này được triển khai theo từng dự án cụ thể, có thể là dự án tái thiết một khu vực đô thị riêng lẻ hoặc dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết hỗn hợp. Khu vực được chọn để tái thiết phải nằm trong phạm vi một đơn vị ở, bảo đảm cân đối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo đúng quy hoạch phân khu đã được phê duyệt.
Để xác định một khu vực đủ điều kiện thực hiện dự án tái thiết, Hà Nội đề xuất bốn loại tiêu chí: Thứ nhất là các khu vực không bảo đảm kết nối giao thông theo yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy.
Thứ hai là khu vực có trụ sở cơ quan, đơn vị đông người sử dụng không đáp ứng quy chuẩn phòng cháy, chữa cháy mà không có giải pháp khắc phục triệt để.
Thứ ba là dự án cải tạo một hoặc nhiều ô phố hoặc ô quy hoạch đã được Ban Chấp hành Đảng bộ TP.Hà Nội thông qua.
Thứ tư là dự án thuộc danh mục được HĐND thành phố phê duyệt phục vụ mục tiêu tái thiết đô thị theo quy hoạch.
Dự thảo cũng yêu cầu UBND thành phố công khai các khu vực cần cải tạo, kèm thông tin về vị trí, ranh giới dự kiến và các chỉ tiêu quy hoạch, kiến trúc căn cứ theo Quy hoạch tổng thể thủ đô đã được phê duyệt.
Đối với các dự án phục vụ hạ tầng xã hội và công trình công cộng không có mục đích để ở, chủ sở hữu nhà và người sử dụng đất bị thu hồi được ưu tiên xem xét bồi thường bằng đất ở tái định cư trên cơ sở cân đối quỹ đất của thành phố. Đối với các dự án tái thiết khu vực đô thị có mục đích để ở, người bị thu hồi đất được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ, trừ trường hợp nhà đầu tư có phương án khác được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nhằm bảo đảm hiệu quả tài chính. Những người đủ điều kiện tái định cư nhưng không có nhu cầu mua nhà, hoặc chưa đủ điều kiện nhưng gặp khó khăn về chỗ ở, được quyền lựa chọn mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm và không cần đáp ứng các điều kiện thông thường về đối tượng, nhà ở hay thu nhập.
Trong thời gian chờ bố trí tái định cư, người bị thu hồi đất được xem xét bố trí tạm cư từ quỹ nhà của thành phố. Nếu không có quỹ nhà để bố trí, thành phố hỗ trợ toàn bộ tiền thuê nhà trong suốt thời gian thực hiện dự án nhưng tối đa ba năm; từ năm thứ tư đến hết năm thứ năm, mỗi bên chịu một nửa; từ năm thứ sáu trở đi, chủ đầu tư chịu toàn bộ chi phí thuê nhà. Thời gian hỗ trợ tạm cư không được vượt quá thời gian thực hiện dự án đã được phê duyệt. Chủ đầu tư cũng có trách nhiệm chi trả toàn bộ chi phí quản lý, vận hành nhà chung cư tái định cư và tạm cư trong suốt thời gian sử dụng quỹ nhà của thành phố. Trường hợp người bị thu hồi đất tự lo chỗ ở tạm thời, chủ đầu tư thanh toán bằng tiền với mức không thấp hơn quy định về chính sách giải phóng mặt bằng hiện hành trên địa bàn. Ngoài ra, dự thảo còn đề xuất nhiều cơ chế bổ sung như thưởng tiến độ bàn giao mặt bằng, hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi nghề và tìm việc làm.
Toàn bộ chính sách trên được xây dựng trong bối cảnh Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định tái cấu trúc đô thị là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, với mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm nhằm phân bổ lại dân cư và hạ tầng một cách hợp lý. Quy hoạch đặt ra yêu cầu cụ thể là mở rộng cải tạo, tái thiết các khu vực Vành đai 1, Vành đai 2 và Vành đai 3, hướng tới nâng cao chất lượng đô thị, bảo đảm môi trường sống và sinh kế lâu dài cho người dân.
PV
