Không chỉ là món ăn đơn thuần, tuyệt tác từ bông, hoa đẹp đẽ này là một cuộc dạo chơi của hương sắc mùa hè.
Những năm gần đây, các loài hoa tự nhiên nở rộ trong mùa hè cũng được tận dụng chế biến món ngon, không chỉ dừng lại ở món bình dân mà ngày càng được ưu ái trong thực đơn của các nhà hàng cao cấp.
Gỏi bông bần – món ngon lạ miệng
Cù Lao Dung – Sóc Trăng (nay là thành phố Cần Thơ), nơi có rừng bần ngập nước lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long từng được mệnh danh là xứ bần của miền Tây. Nơi đây cũng chính là xuất xứ của món gỏi bông bần đẹp mắt, lạ miệng với cách ăn cũng rặt miền Tây: gỏi bông bần ghém với mắm sống trộn tỏi ớt, vô cùng đậm đà.
Cây bần – một loài thân gỗ cao lớn vốn hạp với bùn nước của các mé sông, từ lâu vẫn được coi là lá chắn vững vàng cho các triền sông, chống sạt lở, giữ đất, giữ phù sa, và giữ cả một khoảng trời thương nhớ trong lòng những người quê xa xứ.
Những chùm bông bần níu cành lá, chúc xuống, khoe mớ nhị màu hồng tím pha lẫn sắc trắng yêu kiều đu đưa trong gió mời gọi. Bông bần không thơm, chỉ thoảng mùi hăng, chát nhẹ.
Những nụ bần chúm chím đài cánh màu xanh ôm gọn trong mình mớ nhị mịn màng, đẹp như những sợi tơ, bao quanh nhụy chính ở giữa. Khi nụ bần lớn cỡ trái mù u, cánh sẽ mở dần, nhị sẽ bung, thò những sợi dài lơ thơ khoe sắc.
Nhị bần rất mong manh, chỉ cần gió lay nhẹ hay ong bướm vờn qua là sẽ rụng tơi tả đầy dưới gốc. Muốn hái bông bần để làm gỏi người ta phải lặn lội ra mé sông lúc 3-4 giờ sáng, níu những chùm nụ xuống, hái gọn đem về. Lúc này, nụ bần vừa cựa mình, lớp nhị vừa ló mặt, chưa kịp bung xõa hết cỡ, sẽ vẫn còn nằm ngoan ngoãn trên cuống.
Bông bần ngó bộ hạp với nhiều thứ thịt thà, tôm tép, thành ra miệt sông nước có mấy món gỏi bông bần thiệt ngon: gỏi gà bông bần, gỏi tép chấu bông bần, gỏi tôm thịt bông bần, gỏi bắp bò bông bần…Hoặc bữa nào ngán gỏi, tém mớ bông bần ghém với miếng mắm còn thơm mùi thính, nghe dậy lên thứ mùi đồng bưng miệt thứ thương thiệt thương!
Gỏi bần cũng hạp luôn với mấy con nuốt xứ Quảng Trị. Bữa đó, tôi gặp món gỏi nuốt bông bần mà không sao cưỡng lại được sự hấp dẫn đang gọi mời. Với đặc tính thanh mát, vị chát nhẹ của bông bần thực sự nhạy trong việc kích thích vị giác, tăng độ ngon, giảm ngậy cho các món nhiều đạm.
Gỏi hoa phượng
Người ta nói vui khi nhìn dĩa gỏi hoa phượng bắt mắt trên bàn: hóa ra, mình đang ăn cả mùa hè!
Hoa phượng – những đốm lửa đỏ rực của mùa hè đã không còn phải rơi rụng úa tàn một cách lặng lẽ ở đâu đó. Khi các đầu bếp khai sáng ra món gỏi hoa phượng, những cánh hoa rực rỡ này một lần nữa khoe sắc trên bàn ăn.
Mỹ vị của món gỏi hoa phượng vì vậy mà được xếp vào hàng đầu trong thực đơn của các nhà hàng sang trọng, chỉ sau món sen.
Cánh hoa phượng mỏng manh, khi chế biến món gỏi, người đầu bếp phải nâng niu từng cánh, nếu không muốn những cánh hoa đẹp đẽ chỉ còn lại một nhúm bầm dập. Hoa phượng sau khi thu hái sẽ được sơ chế để loại bỏ vị chát, khéo léo hòa trộn cùng một số rau củ khác như cà rốt, đu đủ, rau thơm trước khi cho vào thành phần chính như thịt gà xé, nấm, thịt bò, tôm luộc, tai heo giòn…
Dĩa gỏi hoa phượng chua ngọt mộc mạc nhưng mang vẻ đẹp gần gũi của mùa hè phương Nam. Hoa phượng cũng là một thực phẩm đang được các nhà hàng chay ưu ái đưa vào thực đơn ẩm thực hè, kéo dài đến hết mùa Vu Lan.
Gỏi hoa mùa Hè không chỉ là món ăn no đơn thuần mà còn là một bản hòa ca nhịp nhàng của thiên nhiên. Những cánh hoa cũng nhắc nhở con người biết trân trọng những thực phẩm tự nhiên gần gũi nhất.
Tặng vật âm thầm của đất trời, nếu con người biết khai thác đúng cách, chúng sẽ trở thành những món ngon, là tinh hoa ẩm thực bản địa, dẫu rất mộc mạc, thanh bần.
